دندان اضافی در کودکان که به عنوان هایپردنشیا نیز شناخته می شوند، به وجود دندان های اضافی در قوس دندانی اشاره دارد که از تعداد دندان های طبیعی بیشتر است. در کودکان، دندانهای اضافی میتوانند هم در دندانهای شیری و هم در دندانهای دائمی ایجاد شوند، اگرچه در دندانهای دائمی شایعتر هستند. آگاهی والدین از این مشکل، اهمیت ویژهای در جلوگیری از عوارض احتمالی آن دارد.
دندان اضافی در کودکان چیست؟
دندان اضافی معمولاً در مراحل اولیه رشد دهان، یعنی هنگام تشکیل جوانههای دندانی، ایجاد میشود. این مشکل ممکن است در هر دو دسته دندانهای شیری و دائمی رخ دهد، اما معمولاً در دندانهای دائمی شایعتر است. دندان اضافی میتواند از نظر شکل، اندازه و موقعیت متفاوت باشد. شایعترین نوع آن، “مزیودنس” است که معمولاً بین دو دندان پیشین فک بالا ظاهر میشود. برای درمان دندان اضافی در کودکان میتوانید به دکتر آزاده فاضل، بهترین دندانپزشک کودکان در تهران مراجعه کنید.
علت دندان های اضافی در کودکان
علت دندان های اضافی نامشخص است، اما اعتقاد بر این است که عوامل ژنتیکی یا ناهنجاری و محیطی در رشد دندان نقش دارند. برخی از نظریه ها عبارتند از نظریه فیلوژنتیک، نظریه دوگانگی و نظریه بیش فعالی لامینای دندانی. دندان های اضافی نیز با سندرم های خاصی مانند سندرم گاردنر، دیسپلازی کلیدوکرانیال و سندرم کروزون مرتبط هستند.تحقیقات آکادمیک اخیر، بینشهای جالبی را در مورد پدیده رشد دندانهای اضافی در لثه، وضعیتی که به عنوان دندانهای اضافی یا هیپردنشیا شناخته میشود، نشان داده است. این ناهنجاری دندانی ناشی از افزایش تعداد میکروب های دندانی است که در مرحله جنینی رشد می کنند. یکی از رایج ترین انواع دندان های اضافی مزیودنس است که نزدیک خط وسط بین دو دندان ثنایای مرکزی ظاهر می شود. انواع دیگر شامل پارامولرها و دیستومولارها هستند که دندان های مولر اضافی هستند که ممکن است در کنار یا پشت آخرین مولر در قوس دندانی ایجاد شوند.
رویش نابجا، یکی دیگر از مشکلات مربوط به دندان، زمانی اتفاق میافتد که دندان در طول رویش خود مسیری غیرعادی را طی میکند که گاهی اوقات به دلیل وجود یک دندان اضافی ایجاد میشود. دندان اضافی می تواند مانع رویش طبیعی دندان های مجاور شود و منجر به نهفتگی دندان شود. دندان نهفته قادر به رویش کامل در موقعیت مناسب خود در قوس دندانی نیست و اغلب باعث درد، التهاب و سایر عوارض می شود. علاوه بر این، ادنتوم ها، که تومورهای خوش خیم متشکل از بافت دندانی هستند، ممکن است با دندان های اضافی همراه باشند. این رشد می تواند با رویش دندان های مجاور تداخل داشته باشد و ممکن است برای برداشتن نیاز به مداخله جراحی داشته باشد. تحقیقات فعلی در زمینه دندانپزشکی برای کشف عوامل ژنتیکی و محیطی که در ایجاد دندانهای اضافی نقش دارند، ادامه دارد. درک این عوامل به متخصصان دندانپزشکی کمک می کند تا هیپردنشیا را بهتر تشخیص دهند و مدیریت کنند و کیفیت زندگی افراد مبتلا را بهبود بخشد.
بیشتر بخوانید: بریج دندان کودکان
انواع دندان های اضافی در کودکان
انواع مختلفی از دندان های اضافی معمولا در کودکان یافت می شود که عبارتند از:
- مزیودنس: این شایع ترین نوع دندان اضافی است که در ناحیه ثنایای مرکزی فک بالا (فک بالا) ایجاد می شود. مزیودن ها معمولاً به صورت یک دندان کوچک و میخ شکل بین دو دندان جلویی بالایی (ثنایای مرکزی) ظاهر می شوند.
- دندانهای دیستوملر: اینها دندانهای اضافی هستند که در قسمت انتهایی (به سمت پشت) دندان آسیاب سوم یا عقل قرار دارند. دیستومولرها معمولاً در فک بالا ایجاد میشوند و دومین نوع رایج دندانهای اضافی در کودکان هستند.
- پارامولرها: پارامولرها دندان های اضافی هستند که در باکال (نزدیکتر به گونه) یا لینگوال (نزدیکتر به زبان) به دندان آسیاب قرار دارند. آنها معمولاً در مجاورت دندان های آسیاب فوقانی یا تحتانی یافت می شوند.
- دندان های ثنایای جانبی اضافی: این دندان های اضافی در مجاورت دندان های ثنایای جانبی فک بالا یا فک پایین (فک پایین) قرار دارند. آنها کمتر از مزیودن ها و دیستومولارها هستند.
- دندان های پرمولر اضافی: اگرچه کمتر شایع هستند، اما برخی از کودکان ممکن است دندان های پرمولر اضافی در فک بالا یا پایین داشته باشند.
اینها انواع اولیه دندان های اضافی هستند که در کودکان یافت می شوند. بروز این دندان های اضافی بر اساس ژنتیک می تواند متفاوت باشد و ممکن است عوارضی مانند شلوغی، نهفتگی یا تاخیر در رویش دندان های مجاور را ایجاد کند. بسته به مورد خاص و عوارض احتمالی، گزینههای درمانی معمولاً شامل نظارت، مداخله ارتودنسی یا برداشتن جراحی است.
تشخیص دندان اضافی در کودکان
تشخیص دندان اضافی به وسیله معاینه دهانی توسط دندانپزشک انجام میشود. در برخی موارد، وجود دندان اضافی ممکن است واضح باشد، اما در موارد دیگر ممکن است نیاز به عکسبرداری رادیولوژی (مانند پانورامیک یا سیتی اسکن) باشد. این روشها کمک میکنند تا محل دقیق دندان اضافی و تأثیر آن بر دندانهای دیگر مشخص شود.
طبقه بندی دندان اضافی در کودکان
دندان های اضافی را می توان بر اساس شکل و مکان آنها طبقه بندی کرد:
شکل:
- مکمل: این دندان ها شبیه دندان های معمولی هستند و اغلب در مجاورت آنها یافت می شوند.
- ابتدایی: این دندان ها شکل نامنظم یا رشد نیافته ای دارند و می توانند مخروطی، سلی یا مولاری باشند.
مکان:
- مزیودنس: شایع ترین نوع است که در خط وسط فک بالا بین دو ثنایای مرکزی قرار دارد. ب پارامولرها: مولرهای اضافی که به صورت باکالی یا زبانی نسبت به سری مولرهای معمولی یافت می شوند.
- دیستوملرها: مولرهای اضافی که در قسمت انتهایی مولر سوم قرار دارند.
بیشتر بخوانید: علت دیر افتادن دندان شیری
علائم دندان اضافی در کوکان
پیامدهای بالینی دندان های اضافی در کودکان می تواند از بدون علامت تا ایجاد عوارض متفاوت باشد، مانند:
- شلوغی یا مال اکلوژن
- رویش تاخیری یا خارج از رحم دندان های مجاور
- دیاستما (فاصله بین دندان ها)
- تحلیل ریشه دندان های مجاور
- کیست یا تومور
پیشگیری از بروز دندان اضافی در کودکان:
پیشگیری از دندان اضافی ممکن نیست، زیرا این مشکل معمولاً ناشی از عوامل ژنتیکی یا اختلالات رشد است. با این حال، مراجعه منظم به دندانپزشک برای بررسی وضعیت رشد دندانها و تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی، میتواند از بروز عوارض جلوگیری کند.
عوارض دندان اضافی در کودکان:
دندان اضافی میتواند منجر به مشکلاتی نظیر بینظمی دندانها، تأخیر در رویش دندانهای دائمی، آسیب به ریشه دندانهای مجاور، ایجاد کیست یا عفونت شود. اگر این مشکل به موقع درمان نشود، ممکن است تأثیرات طولانیمدتی بر زیبایی و عملکرد دهان داشته باشد.
درمان دندان اضافی در کودکان:
روش های درمان دندان اضافی در کودکان در زیر گفته میشود:
1. مشاهده و تحت نظر گرفتن دندان اضافی
اگر دندان اضافی مشکلی برای دندانهای دیگر ایجاد نکرده باشد و هیچ نشانهای از تأثیر منفی بر ساختار دهان مشاهده نشود، دندانپزشک ممکن است تصمیم بگیرد که دندان اضافی را فقط تحت نظر داشته باشد. در این حالت، کودک باید به صورت منظم برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کند تا از ایجاد مشکلات احتمالی پیشگیری شود.
2. کشیدن دندان اضافی
رایجترین روش برای درمان دندان اضافی، کشیدن آن است. این روش معمولاً تحت بیحسی موضعی انجام میشود و در صورت نیاز، جراحی سادهای برای خارج کردن دندان اضافی صورت میگیرد. این اقدام زمانی انجام میشود که دندان اضافی باعث بینظمی دندانها، تأخیر در رویش دندانهای دائمی، یا فشار به سایر دندانها شود.
3. جراحی دهان و فک
در برخی موارد پیچیده، به ویژه اگر دندان اضافی در موقعیتی غیرعادی مانند عمق استخوان فک باشد یا به دندانهای مجاور آسیب برساند، ممکن است نیاز به جراحی دهان و فک باشد. این جراحی تحت بیحسی موضعی یا عمومی انجام میشود و به تخصص بیشتری نیاز دارد.
4. ارتودنسی پس از کشیدن دندان اضافی
در مواردی که دندان اضافی باعث بینظمی در چیدمان دندانها شده باشد، پس از کشیدن دندان، ممکن است درمان ارتودنسی ضروری باشد. این درمان کمک میکند تا دندانها به موقعیت طبیعی خود بازگردند و هماهنگی مناسبی در فک و دهان ایجاد شود.
5. کنترل عوارض پس از درمان
پس از درمان، دندانپزشک توصیههایی برای جلوگیری از عفونت، کاهش درد و بهبود سریعتر به والدین ارائه میدهد. این توصیهها ممکن است شامل مصرف داروهای مسکن، رعایت بهداشت دهان و دندان، و پرهیز از مصرف غذاهای سخت و چسبنده باشد.
6. درمان تکمیلی در موارد خاص
اگر دندان اضافی باعث آسیب به ریشه دندانهای مجاور یا ایجاد کیست شده باشد، ممکن است نیاز به درمانهای تکمیلی مانند پر کردن دندان آسیبدیده یا خارج کردن کیست وجود داشته باشد.
هر کدام از این روشها بر اساس وضعیت خاص کودک و نوع دندان اضافی انتخاب میشود. تصمیمگیری نهایی توسط دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی انجام میشود تا بهترین نتیجه ممکن برای سلامت دهان و دندان کودک حاصل شود.
آیا کشیدن دندان اضافی در کودکان درد دارد؟
کشیدن دندان اضافی معمولاً تحت بیحسی موضعی انجام میشود و کودک در حین انجام عمل، درد احساس نمیکند. پس از عمل، ممکن است کمی درد یا ناراحتی وجود داشته باشد که با داروهای تجویزی دندانپزشک کنترل میشود.
هزینه درمان دندان اضافی:
هزینه درمان دندان اضافی بستگی به نوع و پیچیدگی مشکل دارد. کشیدن دندان اضافی هزینه کمتری نسبت به جراحی پیچیدهتر دارد. همچنین اگر نیاز به ارتودنسی باشد، هزینه درمان افزایش پیدا میکند. بهتر است قبل از شروع درمان، با دندانپزشک درباره هزینهها مشورت کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
والدین باید در صورت مشاهده هرگونه علائم غیرعادی در دهان کودک، مانند دندانهای اضافی، بینظمی دندانها، درد یا مشکل در جویدن، به دندانپزشک مراجعه کنند. همچنین در صورتی که کودک دچار تأخیر در رویش دندانهای دائمی شده باشد، بهتر است با یک متخصص مشورت شود
نتیجه گیری
دندان اضافی در کودکان مشکلی است که اگرچه نادر است، اما میتواند عوارض قابل توجهی بر سلامت دهان و دندان داشته باشد. تشخیص زودهنگام و مراجعه منظم به دندانپزشک، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و بهبود وضعیت دندانهای کودک دارد. والدین باید نسبت به این مشکل هوشیار باشند و در صورت لزوم به موقع اقدام کنند.
