تبخال دهانی کودکان یکی از مشکلات شایع دوران کودکی است که باعث درد، سوزش و اختلال در تغذیه کودک میشود. این عفونت ویروسی با ظهور تاولهای کوچک روی لب و اطراف دهان همراه است که نیاز به مراقبت دقیق دارد. از همین رو والدین با آگاهی از علائم، راههای انتقال و روشهای درمانی مناسب میتوانند از بروز عوارض شدید جلوگیری کنند. باید اشاره کنیم که رعایت بهداشت دهان، کنترل درد و پیشگیری از شیوع بیماری در محیط خانه و مدرسه اهمیت بالایی داشته و نقش مهمی هم در تسریع بهبود کودک دارد.
عوامل ایجاد تبخال دهان در کودکان
تبخال دهان در کودکان نتیجه فعال شدن ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ است و عوامل مختلفی میتوانند باعث شروع یا تشدید آن شوند. شناخت این عوامل به والدین کمک میکند تا پیشگیری مؤثرتری انجام دهند و شیوع بیماری در محیط خانه یا مدرسه کاهش یابد از مهمترین آنها عبارتند از:
تماس با فرد مبتلا
ویروس هرپس به راحتی از طریق تماس مستقیم با فرد مبتلا منتقل میشود یعنی بوسیدن کودک، به اشتراک گذاشتن لیوان، قاشق یا وسایل شخصی باعث ابتلای کودک میشود پس رعایت بهداشت و جلوگیری از تماس مستقیم با افراد مبتلا نقش مهمی در پیشگیری از تبخال دارد.
ضعف سیستم ایمنی
کودکانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض ابتلا به تبخال هستند. بیماریهای مزمن، کمبود خواب، استرس یا تغذیه نامناسب مقاومت بدن را در برابر ویروس کاهش خواهد داد پس با تقویت سیستم ایمنی با تغذیه سالم و استراحت کافی، به کاهش احتمال ابتلا کمک کرد.
استرس و خستگی
استرس روحی یا جسمی و خستگی شدید باعث فعال شدن ویروس هرپس میشود. کودکانی که فشار روحی یا تغییرات محیطی زیادی را تجربه میکنند، احتمال بیشتری برای بروز تبخال دارند از همین رو مدیریت استرس و ایجاد محیط آرام و حمایتکننده، نقش پیشگیرانه دارد.
آسیب یا تحریک پوست و دهان
خراش، بریدگی یا سوختگی جزئی در اطراف دهان یا داخل دهان ویروس را فعال میکند همچنین دنداندرآوردن در کودکان خردسال هم حساسیت بافتهای دهان را افزایش خواهد داد از همین رو مراقبت از سلامت دهان و جلوگیری از آسیبهای مکانیکی در کاهش احتمال تبخال نفش بسزایی دارد.
عوامل محیطی و آب و هوا
شرایط آب و هوایی مانند گرما یا سرما شدید باعث تحریک پوست و فعال شدن ویروس میشود همچنین، تغییرات ناگهانی دما و رطوبت مقاومت بدن کودک را کاهش میدهد.
بیشتر بخوانید: علت و درمان بوی بد دهان کودکان
علائم ویروس هرپس در کودکان
ویروس هرپس در کودکان با نشانههای قابل مشاهده در دهان و اطراف لب ظاهر میشود و میتواند باعث ناراحتی و درد کودک شود از همین رو تشخیص زودهنگام علائم به والدین کمک میکند تا درمان مناسب و مراقبتهای لازم را به موقع آغاز کنند.
- تاولهای کوچک و دردناک روی لب، لثه یا داخل دهان
- قرمزی و التهاب پوست اطراف دهان
- درد و سوزش هنگام خوردن و نوشیدن
- تب و بیحالی عمومی
- کاهش اشتها و مشکل در بلع
- تورم غدد لنفاوی گردن
- گاهی سردرد و درد عضلانی خفیف
تبخال در کودکان نشانه چیست
تبخال در کودکان میتواند نشانهای از ابتلا به ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1) باشد که باعث عفونت دهان و اطراف لب میشود. ظهور تاولهای دردناک و قرمز روی لب، دهان یا لثهها اولین علامت شایع است که با تب، بیحالی و کاهش اشتها همراه باشد همچنین تبخال میتواند نشانه ضعیف شدن سیستم ایمنی یا تماس کودک با فرد مبتلا باشد. از همین رو شناسایی سریع علائم و مراقبت مناسب به جلوگیری از گسترش ویروس و کاهش درد کودک کمک میکند.
تشخیص تبخال دهان در کودکان
در حالت عادی، تبخال دهانی در کودکان در طی حدود ۱۰ تا ۱۴ روز بهبود مییابد، با این حال ویروس هرپس سیمپلکس که عامل اصلی تبخال دهانی است، تا پایان عمر در بدن کودک باقی میماند. در بعضی از افراد، ویروس به حالت غیرفعال در بدن باقی میماند و هرگز فعال نمیشود. اما در برخی دیگر، این ویروس به صورت دورهای شعلهور میشود و مجددا تبخالهای دهانی را ایجاد میکند این دورههای عود مجدد تبخالها، به عنوان تبخال ثانویه شناخته میشوند.
علل بروز دورههای عود مجدد تبخال شامل استرس، تب، قرارگیری در معرض خورشید است ولی تماس با تبخال در دیگران به تنهایی باعث عود مجدد نمیشود. در طول دورههای عود ثانویه کودک علائم ورم لثه یا گرههای لنفاوی یا تب و گلودرد را نخواهد داشت اما در نزدیکی لبها تاول دارد پس برای تشخیص دقیق و درمان مناسب، بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا بررسی کاملی انجام داده و راهنمایی لازم را ارائه دهد.
درمان تبخال داخل دهان کودکان
درمان ویروس هرپس در کودکان به منظور کاهش علائم و کنترل بیماری استفاده میشود از جمله مهمترین روشهایی که برای درمان استفاده میشود به شرح زیر است:
- داروهای ضد ویروسی مثل آسیکلوویر، والاسیکلوویر و فامسیکلوویر میتوانند در کاهش شدت علائم موثر باشند توجه داشته باشید که این داروها به صورت قرص یا کرم موضعی استفاده میشوند.
- در صورت اضافه شدن عفونت باکتریایی به تبخالها، ممکن است پزشک آنتیبیوتیکها را تجویز کند.
- مصرف مسکنها مانند پاراستامول یا ایبوپروفن میتواند در کاهش درد و سوزش دهان کودک مفید باشد.
- شستشوی دهان با محلول ضدعفونیکننده میتواند به کاهش التهاب و تسریع بهبودی کمک کند.
بیشتر بخوانید: فلورایدتراپی دندان کودکان
تبخال در کودکان خطرناک است
تبخال در کودکان خطر جدی ایجاد نمیکند، اما در برخی شرایط میتواند مشکلات قابل توجهی به همراه داشته باشد این عفونت ویروسی با تاولها و التهاب اطراف دهان همراه است و باعث درد، سوزش و کاهش اشتها میشود. در کودکان با سیستم ایمنی ضعیف یا بیماریهای زمینهای، تبخال شدت بیشتری پیدا کرده و به بخشهای دیگر بدن گسترش مییابد.
همچنین، اگر تبخال با تب بالا، بیحالی شدید یا اختلال در بلع همراه باشد، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد. توجه داشته باشید که رعایت بهداشت دهان، جلوگیری از تماس مستقیم با دیگران و مراقبت مناسب در دوران بیماری، ریسک عوارض را کاهش میدهد و روند بهبودی کودک را تسریع میکند.
در نهایت…
تبخال دهانی در کودکان ناشی از فعال شدن ویروس هرپس است و میتواند با درد، تب و کاهش اشتها همراه باشد. پیشگیری با رعایت بهداشت، تقویت سیستم ایمنی، مدیریت استرس و اجتناب از تماس با افراد مبتلا اهمیت دارد پس شناسایی به موقع علائم و مراقبت مناسب، روند بهبودی را تسریع کرده و از گسترش ویروس در خانه و مدرسه جلوگیری میکند.
