لق شدن دندانهای دائمی کودکان به دلایلی مانند بیماری لثه که در نتیجه عدم رعایت بهداشت دهان به وجود آمده، پوکی استخوان فک، عوارض جانبی برخی داروها مانند بیس فسفوناتها، دیابت درمان یا کنترل نشده و… رخ میدهد. برای پیشگیری از این اتفاق مسواک زدن منظم و نخ دندان کشیدن، معاینات منظم دندانپزشکی، استفاده از محافظ دهان برای جلوگیری از آسیب در حین ورزش و… را توصیه میکنیم. برای محافظت از دندان کودکتان این نوشته را بخوانید و با روشهای پیشگیری و درمان آن آشنا شوید.
بیشتر بخوانید: مراقبت از دندان شیری کودکان
آیا لق شدن دندان دائمی کودکان طبیعی است؟
لق شدن دندان دائمی کودکان بهطور طبیعی اتفاق نمیافتد و معمولاً نشاندهنده یک مشکل زمینهای است. برخلاف دندانهای شیری که لق شدن و افتادن آنها بخشی از رشد طبیعی کودک است، دندانهای دائمی نباید بهطور عادی لق شوند. اگر دندان دائمی لق شود، ممکن است علتهایی نظیر ضربه، عفونت لثه، مشکلات ارتودنسی یا بیماریهای لثه وجود داشته باشد.
بیشتر بخوانید: دندان شیری کودک را بکشیم یا پر کنیم
علت لق شدن دندان دائمی کودکان
- بیماری لثه در نتیجه عدم رعایت بهداشت دهان: بهداشت نامناسب دهان میتواند منجر به تجمع پلاک و باکتری روی دندانها و لثه شود. با ادامه پیدا کردن این وضعیت احتمال بیماری لثه نیز بیشتر میشود . بیماری لثه نیز میتواند منجر به التهاب و عفونت لثهها و خراب شدن ساختار نگهدارنده دندانها و لق شدن آنها دندانها شود.
- عوارض پوکی استخوان فک: پوکی استخوان وضعیتی است که با ضعیف شدن استخوانها از جمله استخوان های فک مشخص میشود. هنگامی که استخوان فک تراکم و استحکام خود را از دست دهد، میتواند بر ثبات دندانها تاثیر گذاشته و منجر به لق شدن دندان شود.
- عوارض جانبی برخی داروها مانند بیس فسفوناتها: برخی از داروها مانند بیس فسفوناتها که برای درمان بیماریهایی مانند پوکی استخوان یا سرطان استفاده میشوند، میتوانند عوارض جانبی نادری بر روی استخوان فک داشته باشند. این اتفاق میتواند منجر به بیماری به نام استئونکروز فک و لق شدن دندانها شود.
- دیابت درمان یا کنترل نشده: دیابت، به ویژه زمانی که به خوبی کنترل یا درمان نشود، میتواند بر سلامت دهان و دندان تاثیر منفی بگذارد. سطح بالای قند خون میتواند استخوانها و بافتهایی را که از دندان ها حمایت میکنند، ضعیف کند.
- تجمع پلاک دندانی: تجمع پلاک دندان(یک لایه چسبنده از باکتریها و ذرات غذا روی دندانها) میتواند منجر به بیماری لثه و پوسیدگی دندان شود. اگر پلاک به طور منظم و با رعایت بهداشت دهان و دندان از بین نرود، میتواند منجر به التهاب و آسیب به لثهها و لق شدن دندانها شود.
- آسیب یا ضربه ناگهانی: ضربه یا حوادثی که دهان، صورت یا فک را درگیر میکند، میتواند منجر به لق شدن دندانهای دائمی شود. ضربه میتواند به ساختارهای نگهدارنده دندان آسیب رسانده و منجر به تحرک آن شود.
- دندان قروچه یا فشردن محکم فک: دندان قروچه یا فشردن بیش از حد فک میتواند فشار زیادی بر روی دندان ها و ساختارهای نگهدارنده وارد کند. با گذشت زمان، این اتفاق میتواند منجر به تحرک و لق شدن دندان شود.
بیشتر بخوانید: علت تبخال دهان در کودکان
چگونه از لق شدن دندان دائمی کودکان جلوگیری کنیم؟
- مسواک زدن منظم حداقل دو بار در روز و نخ دندان کشیدن: کودک خود را تشویق کنید حداقل دو بار در روز دندانهای خود را با استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید به طور کامل مسواک بزند. روشهای صحیح مسواک زدن و اهمیت رسیدن به تمام سطوح دندانها از جمله در امتداد خط لثه را به آنها آموزش دهید. نخ دندان کشیدن باید روزانه انجام شود تا پلاک و ذرات غذا از بین دندانها جایی که مسواک نمیتواند به آن برسد، پاک شود.
- معاینات منظم دندانپزشکی: معاینات و تمیز کردن منظم دندان ها برای کودک مهم است. دندانپزشکان می توانند علائم اولیه بیماری لثه یا سایر مشکلات سلامت دهان را شناسایی کرده و درمان های مناسب را ارائه دهند. تمیز کردن منظم حرفه ای به حذف پلاک و جرم دندان کمک می کند و خطر بیماری لثه و تحرک دندان را کاهش می دهد.
- استفاده از محافظ دهان برای جلوگیری از آسیب در حین ورزش: محافظ دهان به عنوان یک سد محافظ عمل میکند و احتمال جا به جایی یا از دست دادن دندان در اثر ضربه را کاهش می دهد.
- گرفتن آتل برای جلوگیری از مالش یا فشردن هنگام خواب: برخی از کودکان ممکن است عاداتی مانند دندان قروچه در هنگام خواب داشته باشند. در این صورت، دندانپزشک ممکن است استفاده از آتل را در هنگام خواب توصیه کند. آتل به محافظت از دندانها کمک میکند و خطر فشار بیش از حد و تحرک دندان ناشی از این عادات را به حداقل میرساند.
- دریافت مقدار زیادی کلسیم و ویتامین D برای محکم نگه داشتن دندانها: کلسیم و ویتامین D مواد مغذی ضروری برای حفظ و محکم کردن دندانها و استخوانها هستند. کودک خود را تشویق کنید که غذاهای غنی از کلسیم مانند شیر، پنیر، ماست و سبزیجات سبز مصرف کند. ویتامین D به جذب کلسیم کمک میکند.
- دیابت را تحت کنترل داشته باشید: اگر کودک شما دیابت دارد، کنترل سطح قند خون او بسیار مهم است. قند خون بالا میتواند استخوانها و بافتهایی که از دندانها حمایت میکنند را ضعیف کند و خطر لق شدن دندان و بیماری لثه را افزایش دهد.
- از پزشک خود بپرسید که آیا هر دارویی میتواند اثرات نامطلوبی بر سلامت دندان داشته باشد: ممکن است برخی از داروها مانند بیس فسفوناتها عوارض جانبی بالقوهای بر سلامت دندان داشته باشند.
بیشتر بخوانید: علائم دندان در آوردن نوزاد
آیا دندان دائمی لق شده کودکان به خودی خود درمان میشود؟
در برخی موارد، اگر علت لق شدن یک آسیب خفیف یا موقتی باشد، ممکن است با مراقبت و استراحت کافی دندان دوباره به وضعیت پایدار خود بازگردد. با این حال، این موضوع به علت و شدت مشکل بستگی دارد و نمیتوان بر بهبود خودبهخودی تکیه کرد.
درمان لق شدن دندان دائمی کودکان
در صورت مشاهده لق شدن دندان دائمی کودک، اولین اقدام این است که آرامش خود را حفظ کرده و کودک را از جویدن غذاهای سخت منع کنید. تماس سریع با دندانپزشک ضروری است تا علت لق شدن مشخص شود و درمان مناسب صورت گیرد. اگر دلیل لق شدن ضربه یا آسیب است، بهتر است دندان را تمیز نگه داشته و از خونریزی یا التهاب جلوگیری کنید. میتوانید از کمپرس سرد برای کاهش تورم استفاده کنید. توجه به نکات بهداشتی در این مرحله بسیار مهم است. باید دندانها و لثهها بهدقت شسته و تمیز شوند تا از ایجاد عفونت جلوگیری شود.
روش های درمان لق شدن دندان دائمی کودکان عبارت است از:
- جرم گیری و پلنینگ ریشه: اگر بیماری لثه علت لق شدن دندان باشد، ممکن است جرمگیری و روت پلنینگ توصیه شود. این شامل برداشتن پلاک و جرم از سطوح دندان و سطوح ریشه و سپس صاف کردن ریشهها برای تقویت چسبندگی مجدد لثه است.
- دهانشویه آنتی بیوتیک یا ضد عفونی کننده: ممکن است برای کنترل باکتریهای دهان و جلوگیری از عفونت، دندانپزشک آنتی بیوتیک یا دهانشویه ضد عفونی کننده را برای استفاده منظم توصیه کند.
- پیوند استخوان: در مواردی که از دست دادن استخوان در اطراف دندان رخ داده است، ممکن است پیوند استخوان انجام شود.
- پیوند لثه: اگر تحلیل لثه باعث لق شدن دندان شده باشد، ممکن است عمل پیوند لثه ضروری باشد.
- برداشتن بافت آسیب دیده یا ملتهب با جراحی: در موارد خاص، ممکن است برای برداشتن بافت آسیب دیده یا ملتهب لثه یا رفع سایر مسائل زمینهای که بر ثبات دندان تاثیر می گذارد، جراحی لازم باشد.
- استفاده از اسپلینت: در برخی موارد، ممکن است یک اسپلینت یا آتل برای تثبیت دندان لق استفاده شود. آتل به نگه داشتن دندان در جای خود کمک می کند.
- داروهای کنترل دیابت: اگر دیابت موجب به لق شدن دندان شده، مهم است که با پزشک متخصص برای کنترل مناسب سطح قند خون همکاری کنید.
درمانهای خانگی لق شدن دندان دائمی کودکان
- استفاده از آبنمک گرم برای شستشوی دهان میتواند به کاهش التهاب و عفونت کمک کند. این کار ساده و ایمن است و میتواند به بهبود موقتی کمک کند.
- مصرف غذاهای نرم و اجتناب از جویدن غذاهای سفت یا چسبناک میتواند فشار روی دندان لق شده را کاهش دهد. همچنین، مصرف غذاهای غنی از کلسیم و ویتامین D به تقویت دندانها کمک میکند.
- استفاده از کمپرس سرد در صورت وجود التهاب یا ضربه نیز میتواند درد و تورم را کاهش دهد. با این حال، این درمانها جایگزین مراجعه به دندانپزشک نیستند و فقط به کاهش علائم کمک میکنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- در صورت مشاهده هرگونه لق شدن دندان دائمی، باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید، بهویژه اگر این حالت بهدنبال ضربه یا آسیب رخ داده باشد.
- اگر علائمی مانند درد، خونریزی، تورم یا تغییر رنگ لثهها وجود داشته باشد، ممکن است نشاندهنده عفونت یا مشکلات جدیتری باشد که نیاز به درمان فوری دارد.
- همچنین، اگر لق شدن دندان با گذر زمان بدتر شود یا درمانهای خانگی مؤثر نباشند، باید به متخصص مراجعه کرد. تأخیر در درمان میتواند منجر به مشکلات جبرانناپذیر شود.
عوارض و جود دندان دائمی لق کودکان
- بیتوجهی به لق شدن دندان دائمی میتواند منجر به از دست دادن کامل دندان شود. از دست دادن دندان علاوه بر مشکلات زیبایی، میتواند جویدن غذا و تکلم را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
- عفونت ناشی از دندان لق ممکن است به بافتهای اطراف یا حتی به بخشهای دیگر بدن گسترش یابد. این عوارض میتواند مشکلات جدی سلامت عمومی کودک را به دنبال داشته باشد.
- همچنین، مشکلات ناشی از لق شدن دندان میتواند به استخوان فک آسیب برساند و نیاز به درمانهای پیچیدهتر و هزینهبرتری ایجاد کند. درمان بهموقع میتواند از این مشکلات جلوگیری کند.
نتیجهگیری
لق شدن دندانهای دائمی کودکان میتواند باعث نگرانی والدین شود، درک علل زمینهای و اجرای اقدامات پیشگیرانه می تواند به حفظ سلامت دندان کمک کند. رعایت بهداشت دهان از جمله مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان همراه با مراجعه به دندانپزشک برای معاینه و تمیز کردن، نقش مهمی در جلوگیری از لق شدن دادن دارد. علاوه بر این، عواملی مانند کنترل دیابت، آگاهی از عوارض جانبی دارو و اطمینان از رژیم غذایی غنی از کلسیم و ویتامین D میتواند به داشتن دندانهای محکم کمک میکنند.
