فضا نگهدار دندان برای کودکان

فضا نگهدار دندان برای کودکان یکی از کاربردی‌ترین و موثرترین ابزارها در جهت رشد صحیح و مناسب دندان‌ها است. اگر دندان‌های شیری کودکان زودتر از موعد خود بیافتند، احتمال این که دندان‌های مجاور جای دندان اصلی را پر کنند یا محدود کنند، وجود دارد. به همین سبب بسیاری از دندان پزشکان پیشنهاد می‌دهند از فضا نگهدار‌ها برای دندان کودکان استفاده شود. فضا نگهدار‌ها دارای دو نوع ثابت و متحرک هستند که نوع ثابت برای کودکان کوچکتر و نوع متحرک برای کودکان بزرگتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بیشتر بخوانید: ارتودنسی پیشگیرانه کودکان

به طور معمول تا زمانی از فضا نگهدار‌ها در دهان کودکان استفاده می‌شود که دندان‌های اصلی آنها جوانه نزده باشند و زمانی که جوانه اصلی دندان اصلی مشاهده شود این ابزارها از دهان کودکان خارج خواهد شد. هزینه مورد استفاده برای خرید جایگذاری این ابزارها بسته به عوامل مختلفی همچون سن کودک، شرایط کودک و دندان‌های او متفاوت خواهد بود. عملکرد کلی این ابزار‌ها در جهت جلوگیری از برهم ریختگی دندان‌ها در بزرگسالی خواهد بود.

ضرورت استفاده از فضا نگهدارنده دندان شیری

دلایل مختلفی وجود دارند که سبب زودتر افتادن دندان‌های شیری کودکان می‌شود به سبب وجود این دلایل لازم است افراد برای کودکان خود از فضا نگهدار دندان استفاده کنند. از جمله دلایلی که می‌توانند سبب افتادن هر چه سریع‌تر دندان‌های شیری شوند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اگر ضربه شدیدی به دندان وارد شود یا کودکان زمین بخورند یا تصادف کنند، احتمال افتادن دندان‌های شیری زودتر از موعد وجود دارد.
• اگر دندان‌های شیری دچار پوسیدگی شدید شوند، لازم است توسط دندانپزشک کشیده شوند.
• اگر کودکان مبتلا به بیماری‌های مختلفی همچون بیماری‌های خونی، اختلال‌های متابولیسم یا بیماری‌های دیگر شوند، احتمالاً دندان‌های شیری آنها زودتر می‌افتد.

در صورت بروز این چنین استفاده از فضای نگهدار دندان شیری در کودکان بسیار مفید بوده و کاربرد بسیاری خواهد داشت. کاربرد فضای نگهدار دندان شیری در زمانی است که پیش از آماده بودن دندان اصلی برای درآمدن، دندان‌های شیری می‌افتند. حتی برای زمانی که دندان‌های اصلی غائب باشند و دندان‌های شیری بیافتند نیز ضرورت برای استفاده از این ابزار وجود خواهد داشت. در واقع زمانی که کودکان از فضای نگهدارنده دندان استفاده کنند، فضای رویش دندان‌های دائمی باز نگه داشته می‌شود و رشد این دندان‌ها در جای مناسب خود تضمین خواهند شد.

نحوه عملکرد دستگاه فضا نگهدار

پس از این که دندان شیری زودتر از موعد بیافتد، دندان‌های مجاور به سمت فضای خالی شده رشد می‌کنند و در صورتی که برای کودکان از این ابزار استفاده نشود، احتمال این که فضای رشد دندان اصلی محدود شده یا کاملا پر شود، وجود دارد که این امر در نهایت در سنین جوانی سبب به هم ریختگی و نا مرتب بودن دندان‌های کودکان خواهد شد.

انواع فضا نگهدار دندان

به طور کلی دو نوع فضای نگهدارنده دندان کودکان وجود دارد:

فضا نگهدارنده ثابت: این نوع فضا نگهدارنده برای کودکانی که سن کمتری دارند مناسب‌تر است زیرا به صورت ثابت در دهان کار گذاشته و چسبانده می‌شود، بنابراین احتمال این که توسط کودک از دهان خارج شده یا این که شکسته شود، بسیار کمتر خواهد بود‌. بند و لوپ (band and loop)، لینگوال آرچ (lingual Arch) و دیستال شو (distal shoe) از جمله رایج‌ترین فضا نگهدارنده‌ها هستند.  بسته به این که کدام یک از دندان‌های شیری از محل خود خارج شده باشند یا این که لازم باشد فضای نگهدارنده در کدام قسمت دهان قرار گرفته باشد، در خصوص استفاده از فضای نگهدارنده ثابت تصمیم گیری می‌شود.

فضا نگهدار متحرک: این نوع از فضا نگهدار‌ها به راحتی می‌توانند توسط فرد از دهان خارج شده و دوباره داخل دهان قرار داده شوند و شکل آنها بسیار شبیه به پلاک نگهدارنده‌ای بوده که ارتودنتیست‌ها به کار می‌برند. این نوع فضا نگهدارنده که از جنس آکریت ساخته شده برای کودکانی که سن بالاتری دارند، مناسب‌تر است، زیرا نیاز است مراقبت و نگهداری ویژه‌ای از آن صورت بگیرد. از آن جایی که شاید نگهداری این فضا نگهدار کمی سخت باشد، بهتر است برای کودکان سن پایین از آن استفاده نشود.

جایگذاری فضا نگهدار

روش‌های مختلفی برای جایگذاری فضا نگهدار وجود داشته و جایگذاری فضا نگهدار بند و لوپ از همه ساده‌تر است. برای جایگزاری این نوع ابزار در ابتدا از دندان‌های کودک قالبی گرفته می‌شود و مدل به دست آمده برای تهیه این فضا نگهدار دو بخشی به لابراتوار فرستاده می‌شود. این فضا نگهدار از دو بخش بند و لوپ ساخته شده است، بخش بند دور دندان و پشت دندان غائب قرار می‌گیرد و بخش دیگر که لوپ یا بریسی نام دارد، بر روی لثه دندان غائب و دندان جلویی را می‌پوشاند.

در واقع بند این فضا نگهدارنده که روی دندان چسبانده شده است، مانع از حرکت کردن دندان به سمت فضای خالی دندان غایب شده و سبب می‌شود فضای کافی به منظور درآمدن دندان دائمی در موقعیت مناسب وجود داشته باشد. در خصوص خارج کردن این فضا نگهدار‌ها نیز لازم است بدانید که دندانپزشک اطفال با بررسی وضعیت فضا نگهدار و دندان‌ها تشخیص می‌دهد که زمان خروج این ابزار است یا خیر‌.

مدت زمان استفاده از فضا نگهدار در کودکان

احتمالاً یکی از سوال‌های رایجی که برای افراد پیش می‌آید، این باشد که چه مدت زمان لازم است فضا نگهدار دندان برای کودکان در دهان آن‌ها باقی بماند. در پاسخ به این سوال باید ذکر کنیم که مدت زمان استفاده از این ابزار بستگی بسیار زیادی به سن کودک دارد. برای مثال هنگامی که جوانه زدن دندان دائمی در دهان کودک مشاهده شود، فضا نگهدارنده را از دهان کودک خارج می‌کنند‌. در برخی مواقع نیز وجود فضا نگهدار سبب به وجود آمدن فضای خالی در دندان‌های مجاور می‌شود که در این صورت لازم است هرچه سریع تر فضا نگهدار از دهان کودک خارج شود.  به طور کلی بسیار بهتر است در خصوص مدت زمان استفاده از این ابزار و زمان خارج کردن آن از دهان کودک از متخصص دندانپزشک کودکان یا ارتودنتیست راهنمایی‌های لازم را دریافت نمایید.

مراقبت های لازم برای دستگاه های فضا نگهدارنده

به طور معمول اولین باری که پس از ساخته شدن فضا نگهدارنده توسط ارتودنتیست یا دندانپزشک کودکان آن را در دهان خود قرار می‌دهند، احتمالاً احساس ناخوشایندی داشته باشد. اغلب چند روزی زمان می‌برد تا کودکان به این ابزار ساخته شده در دهان خود عادت کنند. پس از قرار گرفتن فضا نگهدارنده در دهان کودکان لازم است مراقبت‌هایی از آن صورت بگیرد به طور معمول دندانپزشکان در خصوص نحوه تمیز کردن این ابزار به کودک و والدین او آموزش‌های لازم را می‌دهند.

بیشتر بخوانید: کج شدن دندان های شیری کودکان

تمیز کردن فضا نگهدار از آن جهت حائز اهمیت است که سبب می‌شود از آسیب به بافت لثه و پلاک دندانی شدن جلوگیری شود. به علاوه پزشک متخصص در خصوص روش صحیح مسواک زدن و از استفاده از نخ دندان نیز به کودکان آموزش‌های لازم و کافی را می‌دهند، زیرا انجام این موارد نیز سبب سلامت لثه‌ها خواهند شد.

اگر کودک سن پایینی داشته و از فضا نگهدارنده ثابت برای او استفاده می‌شود، لازم است از مصرف غذاهای سفت و چسبناک همچون جویدن آدامس یا خوردن انواع آبنبات و شیرینی جات خودداری نمایند.  زیرا احتمال گیر کردن بخشی از این غذاها در لای سیم و اجزای فضای نگهدارنده وجود دارد. در خصوص فضا نگهدار ثابت لازم است آموزش‌هایی به کودک در خصوص فشار ندادن یا نکشیدن این ابزار بدهند زیرا در صورتی که کودکی این اعمال را انجام دهد، سبب خم شدن یا جدا شدن این ابزار از دندان‌ها می‌شود.  کودکان معمولا سعی دارند با استفاده از انگشت یا زبان خود فضا نگهدار را فشار داده، کشیده یا تکان دهند بنابراین باید آموزش‌های کافی را در جهت خودداری از این کارها به آنها ارائه دهید.

آیا فضا نگهدارنده به دندان ها آسیب میزند؟

یکی از متداول‌ ترین سوالاتی که برای والدین کودکان پیش می‌آید، این است که آیا استفاده از دستگاه فضا نگهدار ممکن است به دندان‌های کودک آن‌ها آسیب بزند یا خیر. در پاسخ به این سوال می‌توانیم بگوییم که این نگرانی کاملاً بی‌مورد بوده و فضا نگهدار‌ها هیچ آسیبی به دندان‌های کودکان وارد نخواهند کرد، اما لازم است توجه داشته باشید که مراقبت‌های لازم از این ابزار بسیار ضروری و واجب است و در صورتی که کودکان نتوانند مراقبت‌های لازم همچون نظافت دندان و دهان و… را انجام دهند، امکان آسیب رسیدن به دندان‌ها و لثه‌ها وجود خواهد داشت.

هزینه دستگاه فضا نگهدارنده چه قدر است؟

اگر قصد دارید برای کودکانتان از فضا نگهدار استفاده کنید، احتمالاً قیمت و هزینه لازم برای این ابزار، برای شما بسیار مهم خواهد بود. به طور کلی هزینه انواع فضا نگهدار‌ها بستگی به نوع آنها که ثابت یا متحرک باشد، متفاوت خواهند بود. همچنین شرایط کودک نیز بر روی قیمت و هزینه این فضا نگهدار‌ها تاثیر بسیار زیادی خواهند گذاشت. فضا نگهدار‌ها علاوه بر این که می‌توانند ثابت و متحرک باشند، ممکن است یک طرفه یا دو طرفه‌ای باشند که بر روی قیمت آنها بسیار تاثیر گذار است.

به علاوه این که فضا نگهدار برای کودک استفاده می‌شود یا برای فرد بزرگسال و همچنین سن کودک، بر روی قیمت برآورد شده این عمل تاثیر گذار است. گفته می‌شود که فضا نگهدار‌ها در واقع همان ارتودنسی‌هایی هستند که در کودکی استفاده می‌شوند با این تفاوت که افراد لازم است هزینه بسیار کمتری را برای استفاده از فضا نگهدار‌ها به نسبت ارتودنسی بپردازند. بنابراین بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند به جای این که در بزرگسالی کودکشان از ارتودنسی استفاده کنند، در سن کودکی از فضا نگهدار‌ها استفاده کنند که بسیار موثرتر و ارزان‌تر نیز باشد.

کلام آخر

بسیاری از والدین در زمانی که مشاهده می‌کنند دندان‌های شیری کودکانشان افتاده است از فضا نگهدار دندان برای کودکان استفاده می‌کنند. این ابزارها بسیار کاربردی و ارزان هستند و سبب می‌شوند دندان‌های کودکان در جای مناسب خود رشد کنند.

سوالات متداول